SPIS TRECI

2. FUNKCJE PODSTAWOWE
2.1. Jak uywa polece?
2.1.1. Komunikaty
2.2. Koncepcja menu
2.2.1. Znaki kontrolne w Braille Sense
2.3. Uywanie klawiszy funkcyjnych
2.4. Zasilacz i baterie w Braille Sense
2.5. Podstawowe wyjanienie poj dysk, folder, plik
2.6. Dostosowywanie gonoci, szybkoci i tonu mowy
2.7. Jak uywa gosu oraz linijki brajlowskiej.
2.8. Jak pisa znaki
2.8.1. Tabela kodw ASCII brajla komputerowego
2.8.2. Wprowadzanie/Szukanie znakw kontrolnych
2.9. Wielo zadaniowo (Multi-Tasking)
2.10. Przeczanie trybw Audio
2.11. Przecznik blokowania klawiatury
2.12. Kolejka drukowania
2.13. Tryb jednorczny
2.14. Korzystanie z Trybu Pisania
2.15. Najczciej uywane kombinacje klawiszowe





2. Funkcje podstawowe
2.1. Jak uywa polece?
Wszystkie komendy uywane w Braille Sense s dostpne poprzez rne kombinacje klawiszy brajlowskich. W tym podrczniku znak  jest uywany do wskazywania kombinacji klawiszy. Przykadowo zapis odstp-z (punkty 1-3-5-6) oznacza, e najpierw naley nacisn klawisz odstp a nastpnie, trzymajc wcinity odstp, nacisn liter z (punkty 1-3-5-6) z klawiatury brajlowskiej. Po takim wciniciu klawiszy naley je jednoczenie zwolni. W podrczniku mona rwnie znale zapis odstp-1-3-5-6. Oznacza to, e klawisz odstpu oraz klawisze punktw 1, 3, 5 i 6 maj by wcinite a nastpnie zwolnione jednoczenie. Bardzo atwo mona zaniecha wykonywania polecenia. Wikszo polece mona wykonywa poprzez przycinicie klawisza Enter. Jeeli chcemy zaniecha wykonywania pewnej komendy (polecenia) i powrci do poprzedniego ustawienia, naley przycisn odstp-z (punkty 1-3-5-6). Jednym z waniejszych do zapamitania polece jest Odstp-z (punkty 1-3-5-6) poniewa pozwala ono wycofa si z dowolnego programu lub dowolnego menu, w przypadku, gdy zostanie przycinity nieprawidowy klawisz. 
2.1.1. Komunikaty
Jeeli w harmonogramie zada zapisalimy plan zaj na dzisiejszy dzie Braille Sense poinformuje nas np. o planowanych spotkaniach w dniu, na ktry zostay zaplanowane. Gdy Braille Sense wywietli komunikat np. o planowanych spotkaniach moliwe bdzie poruszanie si w obrbie naszego planu dnia w taki sposb jak czynilibymy to normalnie po otwarciu programu harmonogram zada. Aby opuci harmonogram zada naley nacisn odstp-z (punkty 1-3-5-6) lub odstp-e (punkty 1-5) a nastpnie uruchomi inny program.
Jeeli plan zaj na dzisiejszy dzie nie ma by wywietlany z terminarza zaraz po uruchomieniu Braille Sense naley w menu ustawienia opcji wyczy Sprawd dzisiejszy plan dnia, co zostanie dokadnie omwione w punkcie 2.4.2.28. W celu uzyskania dokadniejszych informacji prosz przej do rozdziau 2.4.2.28.
Jeeli Braille Sense zostanie wyczony podczas pracy dowolnego programu, a nastpnie ponownie wczony, wwczas Braille Sense poda nazw programu, jaki pracowa przed jego wyczeniem. Jeeli Braille Sense zostanie wyczony podczas pracy edytora tekstu, wwczas po ponownym wczeniu urzdzenie zakomunikuje nie tylko nazw programu, ale i nazw oraz status pliku, nad ktrym pracowalimy.
Jeeli do Braille Sense zostanie podczony zewntrzny zasilacz sieciowy wwczas urzdzenie powie Zasilacz wczony. Natomiast, gdy zasilacz zostanie odczony wwczas Braille Sense zakomunikuje Zasilacz wyczony.
2.2. Koncepcja menu
Koncepcja menu w Braille Sense jest bardzo podobna do tej, ktra posuya do stworzenia menu w restauracji. Tak jak menu w restauracji ma pomc dokona wyboru jedzenia, ktre zostanie podane, tak menu w Braille Sense daje uytkownikowi list wyborw jakich moe on dokonywa. Jeeli uytkownik z dostpnej listy menu wybierze jak pozycj to, o ile istnieje dla niej jakie menu podrzdne, menu takie zostanie uaktywnione. Jeeli menu podrzdne nie istnieje Braille Sense wykona po prostu polecenie, na ktrym nacinito enter. Proces ten nazywamy wyborem z menu (menu selection).
Nawigacja po menu jest bardzo prosta. Aby wywietli menu naley nacisn odstp-m (punkty 1-3-4) lub F2, a nastpnie chcc przemieci si do poprzedniego elementu menu nacisn strzak w gr (lewy przycisk przewijania), lub odstp-1. Gdy chcemy przemieci si do nastpnego elementu menu naley nacisn strzak w d (prawy przycisk przewijania), lub odstp-4. Mona te po prostu nacisn liter, ktra wywietlona jest w nawiasie po nazwie elementu menu. Taka litera jest skrtem klawiszowym. Polecenia mog by take uruchamiane bez potrzeby uaktywniania menu. Dokonuje si tego za pomoc tzw. gorcych klawiszy. Chcc przej do pierwszej pozycji w menu naley przycisn odstp-1-2-3. Aby przej do ostatniej pozycji w menu naley przycisn odstp-4-5-6. Nazwy poszczeglnych pozycji menu s wywietlane na linijce brajlowskiej oraz wypowiadane przez syntezator mowy. Jeeli chcemy wywietli nazw aktualnej pozycji menu ponownie, naley przycisn klawisze odstp-r (punkty 1-2-3-5). Klawisze skrtu to litery umieszczone w nawiasach bezporednio po nazwie polecenia z menu, podczas gdy gorce klawisze to kombinacje kilku klawiszy w zestawieniach z takimi klawiszami jak enter, odstp lub backspace. Jeeli dla jakiego polecenia menu dostpny jest gorcy klawisz to informacja ta jest umieszczona zaraz po skrcie klawiszowym. Przykadowo, jeeli jestemy w edytorze tekstu i naciniemy odstp-m (punkty 1-3-4) lub F2, a nastpnie naciniemy Enter na opcji plik usyszymy nowy (n) rozwijane Enter-n. Wypowiedziane sowo nowy reprezentuje funkcje. Litera n (punkty 1-3-4-5) jest liter, ktr naley przycisn, gdy znajdujemy si w menu plik i gdy szybko chcemy wybra nowy. Kombinacja enter-n posuy nam do szybkiego uruchomienia polecenia nowy w dowolnym momencie pracy z edytorem tekstu bez koniecznoci uruchamiania podstawowego poziomu menu. Tak wic w naszym przykadzie umieszczona w nawiasie litera (n) jest skrtem klawiszowym, podczas gdy enter-n to gorcy klawisz. W przypadku klawiszy skrtw nacinicie klawisza Enter oznacza konieczno nacinicia kombinacji odstp enter a nacinicie klawisza Backspace oznacza konieczno nacinicia kombinacji odstp backspace, gdzie funkcj klawisza enter peni punkt smy a funkcj klawisza backspace punkt sidmy.
Wanym jest, aby zauway, e nie wszystkie klawisze skrtw dziaaj z dowolnego miejsca w Braille Sense; niektre polecenia bd dziaa tylko wtedy, gdy znajdujemy si we waciwym dla nich programie. Na przykad: jeeli chcemy uruchomi polecenie edytora tekstu nowy dokument, to nie moemy zrobi tego z poziomu menu program. Kombinacja enter-n punkty 1-3-4-5 uruchomi polecenie nowy dokument tylko wtedy, gdy znajdujemy si w edytorze tekstu.
Czasami, gdy na poleceniu wybranym z menu naciniemy klawisz Enter spowoduje to wywietlenie menu niszego poziomu. W takim przypadku za nazw korespondujcego menu na linijce brajlowskiej ukazuje si prawa strzaka (->), a Braille Sense mwi rozwijane. Gdy nacinicie klawisza enter na jakiej pozycji menu powoduje wejcie do okna dialogowego na linijce brajlowskiej pojawia si eliptyczny znak (), a Braille Sense mwi wsplny dialog.
Przeledmy teraz poruszanie si poprzez menu. Po pierwsze wczamy zasilanie poprzez przeczenie do siebie przecznika zasilania. Nastpnie odnajdujemy menu program. Najszybciej mona je wywoa naciskajc klawisz funkcyjny F1. Menu program jest najwaniejszym (gwnym) menu w caym Braille Sense. Oznacza to, e menu program peni funkcj katalogu nadrzdnego dla wszystkiego, co znajduje si w Braille Sense, inaczej mwic nie ma adnego menu, ktrego elementem byo by menu program. Elementy w menu program to: meneder plikw, edytor tekstu, ksika adresowa, harmonogram zada, e-mail, media player, przegldarka internetowa, odtwarzacz DAISY, meneder bluetooth, MSN Messenger, meneder bazy danych, narzdzia, ustawienia opcji oraz pomoc. Pierwszym elementem menu program jest meneder plikw. Jeli naciniemy klawisz odstp-4 na linijce brajlowskiej zostanie wywietlony nastpny element z menu, a syntezator wypowie jego nazw. Jeli klawisz odstp-4 zostanie przycinity kilka razy w krtkich odstpach czasu, spowoduje to wywietlenie menu pomoc. Menu pomoc jest ostatnim elementem menu program. Nacinicie kombinacji klawiszy odstp -4-5-6 gdy wywietlany jest meneder plikw spowoduje przejcie do ostatniej pozycji menu. Braille Sense powie wwczas pomoc i ukae si menu pomoc. Wwczas, gdy naciniemy odstp-1-2-3 Braille Sense zakomunikuje meneder plikw. Oznacza to, e nacinicie kombinacji klawiszy odstp-4-5-6 przenosi na ostatni pozycj menu program a kombinacji odstp-1-2-3 przenosi na pierwsz pozycj tego menu. Jeeli chcemy przemieci si z aktualnego menu do menu nadrzdnego wykorzystujemy do tego celu klawisze odstp-e (punkty 1-5)
W dowolnym punkcie menu program lub w jakimkolwiek menu podrzdnym przycinicie klawisza F1 spowoduje natychmiastowe przeniesienie si do pierwszej pozycji menu program. Poniewa meneder plikw jest pierwszym elementem tego menu, zawsze ta pozycja menu program zostanie wywietlona.
2.2.1. Znaki kontrolne w Braille Sense
Braille Sense posiada bardzo wiele znakw kontrolnych. Znaki te pojawiaj si, gdy w menu ustawienia opcji pozycja informacja kontrolna zostanie ustawiona na on (wczone). Ustawieniem domylnym tej opcji jest wanie on. Jednak, gdy uruchomiona jest przegldarka internetowa znaki kontrolne bd pokazywane nawet jeeli opcj t wyczymy. Znaki kontrolne pojawiaj si z przodu nazw menu oraz elementw menu. Przykadowo MN file (f) rozwijane.
Ponisza tabela zawiera nazwy oraz znaki symboli kontrolnych, ktre pojawiaj si przed poszczeglnymi nazwami elementw menu.

Nazwa / Symbol / Komentarz
Menu / mn / Oznacza to, e we wskazanej pozycji menu istniej submenu.
Element menu / emn / Oznacza to, e we wskazanej pozycji menu nie istnieje submenu.
Element listy / eln / Nazwa elementu po takim symbolu reprezentuje nazw elementu na dowolnej licie.
Pole edycji / pe / Nazwa elementu po takim symbolu reprezentuje nazw pola edycji. Pole edycji mona znale po tej nazwie. W przegldarce stron internetowych symbol pe moe si pojawi bez nazwy pola edycji.Pola edycji poprzedzone symbolem pe s jednoliniowe.
Rozszerzone Pole Edycji / rpe / Ten symbol take reprezentuje pola edycji. S to jednak pola, w ktrych mona pisa wicej ni jedn lini tekstu.
Komputerowe Pole Edycji / kpe / W polu edycyjnym oznaczonym tym symbolem mona wpisywa w Brajlu typu ASCII.
Lista Rozwijana / lr / Symbol ten oznacza pole listy rozwijanej, w ktrym uytkownik ma moliwo wyboru z pomidzy rozwijalnych pozycji.
Pole Edycji Listy Rozwijanej / el / W polu oznaczonym tym symbolem uytkownik moe wybra pozycje z listy za pomoc klawiszy strzaek lub wpisa j rcznie.
Przycisk wyboru / pw / Symbol pw towarzyszy wszystkim pytaniom, na ktre uytkownik moe odpowiedzie tak lub nie po midzy odpowiedziami uytkownik moe przecza si naciskajc klawisz odstp lub backspace. 
Pole Statyczne / st / Symbol ST towarzyszy dowolnej kontrolce, w ktrej wywietlany jest status.
Lin / ln / Symbol ten oznacza odnonik do strony internetowej.
Kotwica / kt / Oznacza to, e jest kotwica na stronie internetowej.
Przycisk Opcji / po / Symbol ten oznacza przycisk opcji, ktry umoliwia zaznaczenie opcji poprzez przycinicie klawisza strzaki w gr, klawisza strzaki w d, klawisza odstpu lub klawisza Backspace. 
Przycisk Opcji Wczony /(x)/ Oznacza to, e przycisk opcji jest zaznaczony w przegldarce internetowej.
Przycisk Opcji Nie Wczony / ( ) / Oznacza to, e przycisk radio nie jest zaznaczony w przegldarce internetowej.
Pole Wyboru Oznaczone / [x] / Oznacza to, e jest pole wyboru jest zaznaczone w przegldarce internetowej.
Pole Wyboru Nieoznaczone / [ ] / Oznacza to, e jest pole wyboru nie jest zaznaczone w przegldarce internetowej


Linki, kotwice, i pola wyboru s zakadkami tylko, gdy uywana jest przegldarka internetowa.Symbole te pomagaj zrozumie z jakim typem menu lub pola mamy do czynienia.
Przykadowo, jeli mn, emn lub eln zostanie wywietlone przed nazw elementu, oznacza to bdzie, e mona si przemieszcza od elementu do elementu wykorzystujc klawisze strzaek w gr lub w d. Jeli zostanie wywietlone el, pe, lr lub rpe, uytkownik bdzie musia wprowadzi dan liter na pozycji kursora. Jeli zostanie wywietlone pc mona nacisn klawisz Enter.
2.3. Uywanie klawiszy funkcyjnych
W Braille Sense s cztery klawisze funkcyjne. Za pomoc tych klawiszy mona podczas uywania Braille Sense otwiera menu, zamyka zadania oraz przemieszcza si do innych elementw menu. Przycinicie klawisza F1, niezalenie od tego, w ktrym miejscu Braille Sense wanie si znajdujemy, zawsze spowoduje natychmiastowe przejcie do menu program. Klawisz f1 Moe by take uyty z klawiszem skrtu dla dowolnego elementu z menu program. Spowoduje to otwarcie dowolnej pozycji z menu program z dowolnego miejsca Braille Sense. Przykadowo, jeli uruchomiony jest edytor tekstu, to przegldark internetow mona uruchomi uywajc kombinacji klawiszy F1-b (punkty 1-2). W kadym programie odstp-m (punkty 1-3-4) oraz klawisz F2 otwieraj menu tego programu. Klawisz F3 wykonuje t sam czynno co klawisz tab (odstp-4-5). Natomiast kombinacja klawiszy odstp-F3 jest rwnowana kombinacji klawiszy Shift-tab (punkty 1-2). Klawisz funkcyjny F4 wykonuje to samo zadanie co klawisz escape odstp-e (punkty 1-5). Naley w tym miejscu odnotowa, e nacinicie klawisza escape, w odrnieniu od kombinacji odstp-z (punkty 1-3-5-6), nie powoduje opuszczenia aktualnie wykonywanego programu.
Kombinacje klawiszy funkcyjnych wykonuj wiele zada. Jednoczesne przycinicie klawiszy F1 i F2 dziaa tak samo jak Page up w komputerze osobistym. Natomiast jednoczesne przycinicie klawiszy F3 i F4 dziaa tak samo jak Page down w komputerze osobistym. Kombinacja klawiszy F1 i F4 powoduje przeniesienie si do ID zada (Listy uruchomionych zada podobnej do paska zada w komputerach dziaajcych pod kontrol systemu Microsoft Windows). Uywajc jednoczenie klawiszy F2 i F3 mona si przeczy na inny dziaajcy program podobnie jak w komputerach PC robi to alt-tab. Przeczanie pomidzy programami oraz ID zada zostanie dokadniej omwione w rozdziale 2.9 zatytuowanym Wielozadaniowo.
2.4. Zasilacz i baterie w Braille Sense
W przypadku gdy podczas pracy z Braille Sense zasilamy go z baterii (zasilacz nie jest wczony), bardzo przydatnym jest zna poziom jej naadowania. Jeli poziom naadowania bdzie niewystarczajcy Braille Sense zakomunikuje, e jest on niski. W takim przypadku uytkownik musi koniecznie sprawdzi poziom naadowania baterii szczeglnie, jeli pracuje na urzdzeniu korzystajc tylko z niej jako rda energii bez podczenia zewntrznego zasilacza.
W celu sprawdzenia stanu naadowania baterii naley wcisn przeznaczon do tego kombinacj klawiszow: odstp-1-6. Uka si nastpujce dwa elementy.
1) Poziom naadowania baterii
2) Oraz rdo zasilania ( bateria lub zasilacz).
Poziom naadowania baterii przedstawiony jest w procentach. rdo zasilania wskazuje czy energia jest pobierana z baterii czy z zasilacza. Jeli poziom naadowania baterii spadnie poniej pitnastu procent Braille Sense wywietli stan naadowania baterii na linijce brajlowskiej oraz ogosi przez goniki, e poziom naadowania baterii spad poniej wartoci pitnacie procent. Jeli poziom naadowania baterii spadnie poniej piciu procent Braille Sense wyle do uytkownika ostrzeenie, e poziom naadowania baterii jest niszy ni 5% i urzdzenie wyczy si samoistnie po upywie jednej minuty. Chyba, e uytkownik w tym czasie podczy je do zewntrznego zasilania.
Przejdmy teraz do omwienia sposobu postpowania z wymienialn bateri Braille Sensea. Gdy Braille Sense jest dostarczany bateria nie jest zainstalowana. Jest to spowodowane trosk o uniknicie uszkodze w czasie transportu. Gdy bateria zostanie zainstalowana w urzdzeniu po raz pierwszy moe ONO podawa nie zgodn z prawd informacj o poziomie naadowania baterii. Wskazane jest, aby Przed uyciem Braille Sense po raz pierwszy adowa baterie przez okres duszy ni cztery godziny i nie korzysta z urzdzenia w czasie adowania. Jeli uytkownik bdzie musia korzysta z Braille Sense w czasie adowania czas adowania musi zosta wyduony do co najmniej szeciu godzin. W trakcie usuwania baterii z urzdzenia naley najpierw upewni si, e urzdzenie jest wyczone zwaszcza, gdy zewntrzny zasilacz nie jest podczony do urzdzenia. Jeli nie dopilnujemy wyczenia jednostki grozi to utrat wszystkich danych, ktre byy przechowywane w pamici RAM. Jeli bateria zostanie wycignita w prawidowy sposb uytkownik ma okoo godziny czasu na bezpieczne podczenie Braille Sense do zasilacza bez groby utraty danych przechowywanych w pamici RAM.
2.5. Podstawowe wyjanienie poj dysk, folder, plik
Pami flash zainstalowana w Braille Sense jest podobna do wielkiej pki na ksiki w bibliotece. Na pce mona robi oddzielne przegrdki w celu lepszej organizacji ksiek wedug kategorii. W Braille Sense takie kategorie przegrdki bdziemy nazywa folderami. W naszym przykadzie pojcie pliku bdzie dobrze przedstawione za pomoc obrazu ksiki z pki bibliotecznej.. Jeli folderom nada si odpowiednie dla zapisywanych w nich plikw nazwy uczyni to pniejsze ich odnalezienie atwiejszym.
Domyln nazw nonika pamici w Braille Sense jest Flashdisc. Uytkownik moe w dowolny sposb tworzy foldery na tym dysku. Pojemno pamici mona take rozszerza przez dodanie innych nonikw takich jak np.: stacja dyskietek czy przenona pami USB podczana do portu USB, lub pami typu compact flash, czyli karta pamici, ktr wkadamy do slotu CF. Domylna nazwa stacji dyskietek brzmi FDD a karty CF CFD. Pami przenona USB jest przedstawiana pod nazw SMD. Jeeli uytkownik zdecyduje si na dodanie jakiegokolwiek z tych urzdze bdzie mg za pomoc Braille Sense tworzy i zapisywa na nich pliki i foldery.
2.6. Dostosowywanie gonoci, szybkoci i tonu mowy
Uytkownik moe dostosowa gono, szybko i ton wypowiadanych przez Braille Sense komunikatw. Aby zwikszy gono naley nacisn Backspace-F4, za aby j zmniejszy naley nacisn Backspace-F1. eby zmieni szybko czytania naley przycisn odstp-F4, aby przypieszy czytanie lub odstp-F1, aby urzdzenie czytao wolniej. Kiedy ktrakolwiek z powyszych kombinacji klawiszy zostanie przycinita, Braille Sense oznajmi status gonoci czy szybkoci mowy. Zmiany, ktrych uytkownik dokona przy pomocy tych kombinacji klawiszowych pozostan zachowane nawet, gdy urzdzenie zostanie wyczone i ponownie wczone. 
2.7. Jak uywa gosu oraz linijki brajlowskiej.
Przy pomocy urzdzenia Braille Sense, uytkownik moe uywa do czytania jedynie Brajla lub mowy. Moe take uywa obydwu jednoczenie. Naley zauway, e jednoczesne wyczenie obydwu funkcji jest niemoliwe. Aby wczy i wyczy mow naley nacisn Backspace-F2, eby wczy i wyczy brajla naley nacisn Backspace-F3. Wicej informacji na ten temat uytkownik znajdzie w rozdziale 3.2.1.
2.8. Jak pisa znaki
Uytkownik posugujcy si podczas pisania na klawiaturze brajlowskiej brajlem szeciopunktowym moe korzystajc z Braille Sense napotka pewne trudnoci. W dokumencie redagowanym w edytorze tekstu, polu edycji i polu wielu edycji w Braille Sense mona wprowadza znaki zwykego brajla, skrty Brajlowskie (w polskiej wersji bdzie wwczas mona je czyta tylko z linijki brajlowskiej). Lecz w komputerowym polu edycji takim jak np. pole adresata w programie obsugujcym poczt e-mail konieczne jest posugiwanie si brajlem komputerowym.
Polski uytkownik Braille Sense otrzymuje do swych rk urzdzenie wyposaone w omiopunktow i tablic brajlowsk. Dla jego wygody wskazane jest, aby nauczy si on korzysta z tego sposobu pisania brajlem. Na pocztek zapamitajmy, e aby pisa due litery naley do liter brajlowskich doda punkt sidmy. Aby pisa liczby naley do odpowiednich znakw brajlowskich doda punkt smy. Istnieje rwnie moliwo pisania tekstu z wykorzystaniem tablicy szeciopunktowej. Jeli uyjemy standardowych prefiksw duych liter i cyfr to zostan one uwzgldnione podczas pisania oraz we wszystkich tekstach brajlowskich. Naley jednak pamita, e tak zapisany tekst po konwersji do formatu TXT lub DOC utraci informacj o prefiksach.
2.8.1. Tabela kodw ASCII brajla komputerowego
wykrzyknik: punkty 2-3-4-6
quotation mark: punkt 5
number sign: punkty 3-4-5-6
dollar sign: punkty 1-2-4-6
percent: punkty 1-4-6
ampersand: punkty 1-2-3-4-6
apostrophe: punkt 3
left parenthesis: punkty 1-2-3-5-6
right parenthesis: punkty 2-3-4-5-6
asterisk: punkty 1-6
PLUS: punkty 3-4-6
comma: punkt 6
dash: punkty 3-6
period: punkty 4-6
slash: punkty 3-4
0: punkty 3-5-6
1: punkt 2
2: punkty 2-3
3: punkty 2-5
4: punkty 2-5-6
5: punkty 2-6
6: punkty 2-3-5
7: punkty 2-3-5-6
8: punkty 2-3-6
9: punkty 3-5
colon: punkty 1-5-6
semi colon: punkty 5-6
less than: punkty 1-2-6
equal: punkty 1-2-3-4-5-6
great than: punkty 3-4-5
question mark: punkty 1-4-5-6
at sign: Space-u (punkty 1-3-6), punkt 4
A: Space-u (punkty 1-3-6), punkt 1
B: Space-u (punkty 1-3-6), punkty 1-2
C: Space-u (punkty 1-3-6), punkty 1-4
D: Space-u (punkty 1-3-6), punkty 1-4-5
E: Space-u (punkty 1-3-6), punkty 1-5
F: Space-u (punkty 1-3-6), punkty 1-2-4
G: Space-u (punkty 1-3-6), punkty 1-2-4-5
H: Space-u (punkty 1-3-6), punkty 1-2-5
I: Space-u (punkty 1-3-6), punkty 2-4
J: Space-u (punkty 1-3-6), punkty 2-4-5
K: Space-u (punkty 1-3-6), punkty 1-3
L: Space-u (punkty 1-3-6), punkty 1-2-3
M: Space-u (punkty 1-3-6), punkty 1-3-4
N: Space-u (punkty 1-3-6), punkty 1-3-4-5
O: Space-u (punkty 1-3-6), punkty 1-3-5
P: Space-u (punkty 1-3-6), punkty 1-2-3-4
Q: Space-u (punkty 1-3-6), punkty 1-2-3-4-5
R: Space-u (punkty 1-3-6), punkty 1-2-3-5
S: Space-u (punkty 1-3-6), punkty 2-3-4
T: Space-u (punkty 1-3-6), punkty 2-3-4-5
U: Space-u (punkty 1-3-6), punkty 1-3-6
V: Space-u (punkty 1-3-6), punkty 1-2-3-6
W: Space-u (punkty 1-3-6), punkty 2-4-5-6
X: Space-u (punkty 1-3-6), punkty 1-3-4-6
Y: Space-u (punkty 1-3-6), punkty 1-3-4-5-6
Z: Space-u (punkty 1-3-6), punkty 1-3-5-6
left bracket: Space-u (punkty 1-3-6), punkty 2-4-6
back slash: Space-u (punkty 1-3-6), punkty 1-2-5-6
right bracket: Space-u (punkty 1-3-6), punkty 1-2-4-5-6
carat: Space-u (punkty 1-3-6), punkty 4-5
underscore: Space-u (punkty 1-3-6), punkty 4-5-6
grave accent: punkty 4
a: punkt 1
b: punkty 1-2
c: punkty 1-4
d: punkty 1-4-5
e: punkty 1-5
f: punkty 1-2-4
g: punkty 1-2-4-5
h: punkty 1-2-5
i: punkty 2-4
j: punkty 2-4-5
k: punkty 1-3
l: punkty 1-2-3
m: punkty 1-3-4
n: punkty 1-3-4-5
o: punkty 1-3-5
p: punkty 1-2-3-4
q: punkty 1-2-3-4-5
r: punkty 1-2-3-5
s: punkty 2-3-4
t: punkty 2-3-4-5
u: punkty 1-3-6
v: punkty 1-2-3-6
w: punkty 2-4-5-6
x: punkty 1-3-4-6
y: punkty 1-3-4-5-6
z: punkty 1-3-5-6
left brace: punkty 2-4-6
vertical bar: punkty 1-2-5-6
right brace: punkty 1-2-4-5-6
tilde: punkty 4-5
2.8.2. Wprowadzanie/Szukanie znakw kontrolnych
Znak kontrolny to jeden z kodw znakw, ktry nie reprezentuje sob adnego widocznego znaku. Na przykad wszystkie kody tablicy ASCII mniejsze ni 32 takie jak Wysu Stron (FF), Tabulator TAB, oraz Powrt karetki (CR). W BrailleSensie mona zarwno wprowadza takie znaki jak rwnie odszukiwa ich w dokumencie.
1) Wprowadzanie znakw kontrolnych
Znaki kontrolne mona wprowadza tylko w dokumentach brajla. Aby wprowadzi znak kontrolny w dokumencie naley:
(1) W otwartym dokumencie brajlowskim wcisn Odstp-x (punkty 1-3-4-6) pojawi si komunikat znak kontrolny.
(2) Wprowadzi znak kontrolny. Na przykad, wciskajc l (punkty 1-2-3) dla Wysu Stron (FF) lub i (punkty 2-4) dla TAB. Znaki kontrolne s umieszczone w kolejnoci alfabetycznej. Mona korzysta z wszystkich punktw brajlowskich oprcz punktw 7 i 8.
(3) Znak kontrolny zostanie wpisany do dokumentu brajlowskiego.
2) Szukanie znaku kontrolnego
W dokumentach brajlowskich mona szuka znakw kontrolnych. Aby odszuka znak kontrolny naley postpowa nastpujco:
(1) W otwartym dokumencie brajlowskim wcisn Odstp-f (punkty 1-2-6).
(2) Pojawi si komentarz: Tekst do znalezienia.
(3) Wciskamy Odstp-x (punkty 1-3-4-6) pojawi si komunikat znak kontrolny.
(4) Wprowadzamy znak kontrolny. Na przykad, wciskajc l (punkty 1-2-3) dla Wysu Stron (FF) lub i (punkty 2-4) dla TAB. Znaki kontrolne s umieszczone w kolejnoci alfabetycznej. Mona korzysta z wszystkich punktw brajlowskich oprcz punktw 7 i 8.
(5) Wciskamy Enter aby uruchomi poszukiwanie znaku kontrolnego.
2.9. Wielo zadaniowo (Multi-Tasking)
Urzdzenie Braille Sense moe wykonywa w tym samym czasie wicej ni jedno zadanie, Nazywamy to wielozadaniowoci. Dla przykadu, uytkownik moe pracowa w edytorze tekstu, w tym samym czasie sucha muzyki i wstawia obliczenia do dokumentu. Jeeli uytkownik chce podczas pracy z edytorem tekstu sucha muzyki powinien najpierw wczy program media player i otworzy plik muzyczny. Podczas odtwarzania muzyki naley nacisn klawisz F1 aby otworzy menu Braille Sense i uruchomi edytor tekstu.
Braille Sense moe jednoczenie uruchomi do siedmiu programw. Uruchomienie wicej ni siedem programw jednoczenie jest niemoliwe. Jeeli sprbujemy uruchomi program, ktry ju jest wczony, program ten nie uruchomi si jako nowe zadanie, lecz zostanie otwarta wersja ju dziaajca.
Dla przykadu, uytkownik pracuje na dokumencie A i decyduje si na aktywacje menedera plikw. Nastpnie, gdy przechodzi do dokumentu B, przez nacinicie klawiszy przejcia w licie plikw w menederze plikw i nacinicie klawisza Enter, edytor tekstu nie zostanie ponownie uruchomiony aby otworzy dokument B, lecz dokument B zostanie uruchomiony w edytorze tekstu, w ktrym uruchomiony jest dokument A. Aby przechodzi midzy dokumentami naley otworzy je w edytorze tekstu bez otwierania innych programw. W tym przypadku mona si midzy nimi przemieszcza za pomoc klawiszy odstp-1-4-5-6 lub odstp-3-4-5-6. Przemieszczanie si midzy dokumentami w edytorze tekstw zostanie omwione szczegowo, w rozdziale 4, ktry instruuje jak posugiwa si edytorem tekstu.
Gdy uruchomione jest ju siedem programw i uytkownik uruchomi sme zadanie, program ktry zosta otwarty jako pierwszy zostanie wyczony. aby powrci do poprzednio dziaajcego programu Po otworzeniu menu program, przez nacinicie F1, lub otworzeniu task ID, przez nacinicie F1-F4, naley nacisn escape (odstp-e lub F4).
Aby przecza si midzy programami w czasie gdy pracuje wicej ni jeden, naley nacisn klawisze F1 oraz "F4 jednoczenie eby otworzy meneder zada. Meneder zada wywietla nazwy oraz liczb uruchomionych programw tak jak meneder plikw. Uytkownik moe porusza si miedzy programami za pomoc klawiszy odstp-1 lub odstp-4 oraz strzaek przewijania (klawisze F0 i F5).. Gdy wybralimy ju program, ktry chcemy uruchomi naley nacisn klawisz Enter.
Kombinacja klawiszy F2 i F3 pozwala na natychmiastowe przeczenie si midzy uruchomionymi programami, bez otwierania menedera zada. Dziaa ona w ten sam sposb, co kombinacja alt-tab w komputerze PC. Jeeli wczylimy trzy programy i znajdujemy si w drugim, jednoczesne nacinicie klawiszy F2 i F3 spowoduje przejcie do trzeciego programu. Ponowne uycie kombinacji spowoduje przejcie do pierwszego programu.
W powyszych sytuacjach, nacinicie odstp-z (punkty 1-3-5-6) spowoduje zamknicie aktualnie otwartego dokumentu i przejcie do poprzedniego. Jednake, jeeli otwarty jest tylko jeden program, nacinicie odstp-z (punkty 1-3-5-6) spowoduje zamknicie programu i przejcie do menu program urzdzenia Braille Sense. Naley zapamita, e kombinacja klawiszy odstp-z (punkty 1-3-5-6) dziaa inaczej ni klawisz escape (odstp-e (punkty 1-5)), ktry nie zamyka programu lecz anuluje wykonywane w tym programie zadanie.
2.10. Przeczanie trybw Audio
Funkcje przyciskw klawiatury multimedialnej (audio buttons) znajdujcej si na przednim panelu s rne w zalenoci od pozycji przecznika trybw audio. Jeli przesuniemy ten przecznik w lewo zostanie wypowiedziany komunikat tryb radio a funkcje przyciskw zostan przyporzdkowane obsudze radioodbiornika FM. Gdy ustawimy przecznik w pozycji rodkowej wypowiedziany zostanie komunikat tryb daisy i przyciski pozwol na obsug odtwarzacza Daisy. Prawe pooenie przelcznika trybw audio wczy tryb media pozwalajacy na odtwarzanie plikw muzycznych.
Tak wic w zalenoci od potrzeby ustawiamy przecznik trybw audio w odpowiedniej pozycji. Szczegowy opis funkcjonalnoci przyciskw klawiatury multimedialnej zosta opisany w rozdziaach poswiconych odbiornikowi radiowemu oraz odtwarzaczowi plikow muzycznych oraz Daisy.
2.11. Przecznik blokowania klawiatury
Moemy wyczy lub wczy okrelone grupy klawiszy Braille Sensa. Do tego celu suy przecznik zanjdujacy si na przednim panelu po lewej jego stronie. Jeli przesuniemy go w skraj lew pozycj usyszymy komunikat wszystkie klawisze zablokowane. W tym przypadku wszystkie klawisze oraz wycznik s zablokowane.
Gdy przecznik ustawimy w pozycji rodkowej, usyszymy komunikat grny panel zablokowany i aktywna bdzie tylko klawiatura multimedialna oraz wycznik.
Ustawienie przecznika w prawej pozycji spowoduje wypowiedzenie komunikatu odblokowane, ktry oznacza odblokowanie wszystkich klawiszy.
Bez wzgldu na pooenie przecznika blokady klawiatury przycisk reset jest zawsze aktywny.
2.12. Kolejka drukowania
Urzdzenie Braille Sense posiada funkcje kolejka drukowania. Funkcja ta umoliwia Braille Sense wykonywanie innych zada podczas drukowania za pomoc drukarki atramentowej lub brajlowskiej. Dla przykadu, jeeli uytkownik wyle dane do drukarki, natychmiast potem urzdzenie powrci do miejsca, w ktrym zostaa aktywowana komenda drukowania. Jeeli uytkownik pragnie sprawdzi okno dialogowe kolejka drukowania po wydaniu komendy drukowania, naley nacisn odstp-2-3-4-6. Wwczas zostanie wywietlone okno dialogowe, w ktrym znajduj Si trzy kontrolki. Pierwsza z nich to lista informacji o drukowanych aktualnie plikach. Nastpne dwie to przyciski anuluj"; oraz zamknij.
Aby przemieszcza si midzy kontrolkami, naley nacisn tab (odstp-4-5) lub Shift-tab (odstp-1-2). Aby przemieszcza si pomidzy pozycjami z listy informacji naley, bdc na tej licie, naciska odstp-4 lub odstp-1. Jednak jeli uytkownik otworzy okno dialogowe bez drukowania niczego, wywietli si komunikat brak listy oraz przycisk zamknij.
W czasie, gdy trwa drukowanie, lista informacji bdzie zawiera: nazw dziaajcego programu, nazw drukowanego pliku, typ drukarki, ilo kopii i w zalenoci od statusu komunikat: "trwa drukowanie" lub "gotowe". Dla przykadu zakadajc, i uytkownik drukuje kopi pliku sample.hbl w edytorze tekstu w licie informacji uka si: program Edytor tekstw, plik: sample.hbl, drukarka, kopia:1, drukowanie. Jeeli Uytkownik korzysta z drukarki brajlowskiej zamiast komunikatu drukarka pojawi si komunikat drukarka brajlowska. Jeeli aktualnie nic nie jest drukowane a drukarka oczekuje na drukowanie, pokae si komunikat czytaj zamiast painting. Jeeli uytkownik bdzie drukowa dowolny tekst z poziomu programu pocztowego zamiast nazwy drukowanego pliku ukarze si komunikat emailtemp.txt natomiast przy drukowaniu z harmonogramu zada bd ksiki adresowej komunikat bdzie brzmia prn_(czas).txt.
Aby zrezygnowa z drukowania pliku znajdujcego si w kolejce drukowania wystarczy najecha na plik, ktry ma zosta usunity z kolejki a nastpnie za pomoc klawisza tab (odstp-4-5) przej do przycisku Anuluj i nacisn klawisz Enter. W celu zamknicia okna kolejki drukowania naley za pomoc klawisza tab(odstp-4-5) wybra przycisk Zamknij i nacisn klawisz Enter. Lub uy skrtu odstp-z (punkty 1-3-5-6).
2.13. Tryb jednorczny
Braille Sense umoliwia pisanie na klawiaturze uytkownikom, ktrzy z jakiego powodu musz pisa brajlem uywajc jednej rki. Aby wczy tryb jednorczny naley uruchamiajc Braille Sense trzyma jednoczenie wcinity klawisz F3. Aby tryb ten wyczy np.: po to, by wrci do trybu dwurcznego, naley podczas uruchamiania Braille Sense trzyma wcinity klawisz F4. Tryb ten mona take wczy lub wyczy korzystajc z menu ustawienia opcji. Gdy tryb jednorczny jest wczony znaki wprowadza si w nastpujcy sposb:
1. Aby napisa znak naley nacisn punkty w dowolnej kombinacji lub porzdku. Gdy wszystkie punkty zostay nacinite naley nacisn odstp. Na przykad gdy chcemy napisa liter h naciskamy punkt 1 oraz punkt 2  razem lub osobno  a nastpnie punkt 5.Wreszcie, gdy wszystkie punkty zostay ju nacinite naciskamy klawisz odstp.
2. Aby nacisn kombinacj klawiszy zawierajc spacj (ma to miejsce np. przy wywoywaniu komend Braille Sense) naciskamy spacj dwukrotnie tzn. przed wciniciem innych klawiszy i po zakoczeniu wprowadzania danej sekwencji klawiszy. Na przykad gdy chcemy nacisn komend odstp-o (punkty 1-3-5) naciskamy klawisz odstp potem naciskamy punkt 1, 3, 5 w dowolnym porzdku razem lub osobno a nastpnie naciskamy ponownie klawisz odstp.
3. Aby nacisn komend zawierajc enter lub backspace naciskamy backspace lub enter przed naciniciem innych klawiszy a nastpnie naciskamy inne klawisze koczc sekwencj naciniciem klawisza odstp. Na przykad, gdy chcemy nacisn kombinacj klawiszy enter-l (punkty 1-2-3) naciskamy enter nastpnie punkty 1-2-3 a na koniec klawisz odstp.
4. Jeeli chcemy nacisn odstp, enter lub backspace kady z tych klawiszy naciskamy dwukrotnie. Na przykad jeeli chcemy nacisn odstp aby zrobi odstp pomidzy wyrazami naciskamy odstp dwa razy.
Dziaanie klawiszy strzaek, klawiszy funkcyjnych i przyciskw audio pozostaje takie samo jak w trybie dwurcznym. Gdy wczony jest tryb jednorczny Braille Sense poinformuje o tym za kadym razem, gdy jest uruchamiany. Komunikat zawiera take informacj o tym, co naley zrobi, aby przej do trybu dwurcznego.
2.14. Korzystanie z Trybu Pisania
Tryb pisania to taki tryb, w ktrym zablokowane s klawisze skrtw. Dziki temu trybowi przy szybkim pisaniu unikamy przypadkowego wywoania niektrych funkcji BrailleSense.
Aby uruchomi Tryb Pisania naley:
(1) Podczas pisania dokumentu wcisn Backspace-Enter-c (punkty 1-4).
(2) Pojawi si komunikat Start trybu pisania.
Od tego momentu klawisze skrtw zostan wyczone. Tak wic gdy wciniemy na przykad Odstp-4 ie przeniesiemy sie do nastpnej linii lecz wpiszemy do dokumentu Odstp i punkt 4.
Aby wyczy Tryb Pisania naley:
(1) Wcisn Backspace-Enter-c (punkty 1-4) gdy tryb ten jest aktywny.
(2) Pojawi sie komunikat Koniec trybu pisania.
Od tego momentu klawisze skrtw zostan ponownie uaktywnione.


2.15. Najczciej uywane kombinacje klawiszowe
1. Wywoanie menu program: F1
2. Uruchomienie dowolnego programu z menu programy F1-+ klawisz skrtu (odpowiednio dla uruchamianego programu)
3. Wywoanie listy uruchomionych zada: F1-F4
4. Przeczenie si do poprzedniego programu: Odstp-F2-F3
5. Przeczenie si do nastpnego programu: F2-F3
6. Wywoanie menu aktywnego programu: Odstp-m (punkty 1-3-4) lub F2
7. Wyjcie: Odstp-z (punkty 1-3-5-6)
8. Escape: Odstp-e (odstp-1-5) lub F4
9. Przeniesienie si do nastpnej kontrolki/przycisku w oknie dialogowym: Tab (odstp-4-5 lub F3)
10. Przeniesienie si do poprzedniej kontrolki/przycisku w oknie dialogowym: Shift-tab (odstp-1-2 lub F3-F4)
11. Przeniesienie si do poprzedniego znaku: klawisz strzaki w lewo (odstp-3)
12. Przeniesienie si do nastpnego znaku: klawisz strzaki w prawo (odstp-6)
13. Przeniesienie si do poprzedniej linii/elementu menu: klawisz strzaki w gr(odstp-1 lub strzaka w gr)
14. Przeniesienie si do nastpnej linii/elementu menu: klawisz strzaki w d(odstp-4 lub strzaka w d)
15. Przeniesienie do pocztku linii/elementu menu: przycisk Home (odstp-1-3)
16. Przeniesienie do koca linii/elementu menu: przycisk End (odstp-4-6)
17. Przeniesienie do pocztku dokumentu lub pierwszego elementu: Ctrl-home (odstp-1-2-3 lub F1-F2-strzaka w gr)
18. Przeniesienie do koca dokumentu lub ostatniego elementu: Ctrl-end (odstp-4-5-6 lub F3-F4-strzaka w d)
19. Przeniesienie do poprzedniej strony lub do pierwszego elementu poprzedniej trzydziestodwuelementowej grupy: Page up (odstp 1-2-6 lub F1-F2)
20. Przeniesienie do nastpnej strony lub do ostatniego elementu nastpnej trzydziestodwuelementowej grupy: Page down (odstp 3-4-5 lub F3-F4)
21. Przewinicie w lewo: strzaka w gr
22. Przewinicie w prawo:strzaka w d
23. Nawigacja kursorem po poszczeglnych Komrkach lub przesunicie do elementu: Odpowiadajcy przycisk pozycji kursora.
24. Ponownie odczytaj biecy element: Odstp-r (punkty 1-2-3-5)
25. Podaj czas: Odstp-t (punkty 2-3-4-5)
26. Sprawd stan akumulatorw: Odstp-1-6
27. Przywoaj menu opcji: Odstp-o (punkty 1-3-5)
28. Pomoc kontekstowa: Odstp-h (punkty 1-2-5)
29. Sprawdzenie wersji: Odstp-v (punkty 1-2-3-6) Tylko w menu program Braille Sense.
30. Sprawdzenie stanu sieci: Odstp-n (punkty 1-3-4-5) w menu program Braille Sense.
31. Zwikszenie gonoci: backspace-F4
32. Zmniejszenie gonoci: backspace-F1
33. Zwikszenie szybkoci mowy: odstp-F4
34. Zmniejszenie szybkoci mowy: odstp-F1
35. Zwikszenie wysokoci mowy: Enter-F4
36. Zmniejszenie wysokoci mowy: Enter-F1
37. Wczenie trybu jednorcznego: podczas wczania Braille Sense trzyma wcinity klawisz F3.
38. Wyczenie trybu jednorcznego: podczas wczania Braille Sense trzyma wcinity klawisz F4.
39. Wczenie/wyczenie Bluetooth:Backspace-3-4-5-6
40. Wczenie/wyczenie WiFi: Backspace-1-4-5-6
41. Wczenie/wyczenie portu Ethernet: Backspace-1-5-6
42. Wczenie/wyczenie przewijania z mow: F3-strzaka w gr
43. Wybr typu kursora brajla: F4-strzaka w gr
44. Wybr informacji kontrolnej: F2-strzaka w d
45. Wczenie/wyczenie trybu omiopunktowego: F1-strzaka w d
46. Wczenie Trybu Pisania: Backaspace-Enter-c (punkty 1-4)

